Akülü Sandalyemi Görüp Cüzdanınıza Uzanmayın

Bir kafede arkadaşınızı beklediğinizi düşünün. Birazdan birlikte kahve içecek, belki hafta sonu için plan yapacaksınız. Yanınızdan geçen biri sizi tanımadan elinize para bırakmaya çalışıyor. Çünkü oturduğunuz yer bir kafe sandalyesi değil, akülü tekerlekli sandalye.

Yardım etmeyi amaçlayan kişi açısından bu kısa bir an olabilir. Ancak karşısındaki kişi için kendi kimliğinin ve o anda ne yaptığının görülmediği bir karşılaşmaya dönüşebilir.

Tekerlekli sandalye kullanmak, bir insanın ekonomik durumunu, mesleğini veya yardım isteyip istemediğini göstermez. Sokakta karşılaştığınız kişi işe gidiyor, alışveriş yapıyor ya da yalnızca güzel havanın tadını çıkarıyor olabilir.

Akülü sandalye kullanmak neden para istemekle karıştırılmamalı?

Bir hareket aracından yola çıkarak kişinin hayatı hakkında sonuç çıkarmak doğru değildir. Akülü sandalye kullanan biri çalışan, öğrenci, emekli, işveren veya iş arayan biri olabilir. Diğer herkes gibi farklı imkanları ve ihtiyaçları bulunabilir.

Buradaki mesele, maddi desteğe ihtiyaç duymanın utanılacak bir durum olması değildir. Mesele, ihtiyaç belirtilmediği halde yalnızca engellilik üzerinden böyle bir varsayım yapılmasıdır.

İyi niyet, karşıdaki kişinin nasıl hissettiğini önemsediğimizde anlam kazanır. Sormadan yapılan bir yardım, kişinin kendisini anlaşılmış hissetmesini sağlamayabilir.

Yardım etmek istiyorsanız önce ne yapmalısınız?

Birinin bir kapıdan geçerken veya bir engelin önünde durduğunu gördüğünüzde kısa bir soru yeterlidir:

“Yardım ister misiniz?”

Yanıt evetse, nasıl yardımcı olabileceğini kişinin kendisinden öğrenin. Yanıt hayırsa ısrar etmeyin. Yardımın reddedilmesi, size karşı olumsuz bir tavır değildir. Kişi kendi yöntemini kullanmayı tercih ediyor olabilir.

Özellikle akülü tekerlekli sandalyeye dokunmak, kumandasına müdahale etmek veya kullanıcıyı habersizce hareket ettirmeye çalışmak doğru değildir. Sandalye, kişinin hareketini ve kişisel alanını doğrudan ilgilendirir.

Kullanıcıyla mı, yanındaki kişiyle mi konuşmalısınız?

Sorunuz kullanıcıyla ilgiliyse doğrudan kullanıcıya yöneltin. Bir mağazada ne almak istediğini veya restoranda ne sipariş edeceğini yanındaki kişiye sormayın.

Yanında refakatçi bulunması, kendi adına konuşamayacağı anlamına gelmez. İletişim için daha fazla zamana veya farklı bir yönteme ihtiyaç duyuyorsa bunu dikkate alın.

Doğal bir ses tonuyla konuşmak, yanıtını beklemek ve sohbeti yalnızca engellilik etrafında kurmamak saygılı iletişimin temelidir.

Günlük bir işi yapmak neden sürekli övgü konusu olmamalı?

Tek başına alışveriş yapan veya işe giden birine sırf sandalye kullandığı için şaşırmak, beklentilerin ne kadar düşük tutulduğunu hissettirebilir.

Elbette başarılar takdir edilebilir. Ancak birinin sıradan bir gününü otomatik olarak kahramanlık hikayesine çevirmek, onun kendisini nasıl tanımladığını ikinci plana atar.

Karşınızdaki kişi yaptığı işten, izlediği filmden veya tuttuğu takımdan konuşmak istiyor olabilir. Sohbetin yönünü yalnızca görünür engeli belirlememelidir.

Gerçek destek günlük hayatta nasıl görünür?

Eşit katılımı kolaylaştıran davranışlar çoğu zaman oldukça somuttur:

• Aracınızı rampanın önüne park etmeyin.
• Kaldırım geçişlerine eşya bırakmayın.
• İş yerinizde erişilebilir girişin açık kalmasını sağlayın.
• Bir buluşma planlarken mekanın erişimini kullanıcıyla birlikte değerlendirin.
• İzin almadan fotoğraf veya video çekmeyin.
• Kişinin yerine karar vermeden önce tercihini sorun.

Bu davranışlar, kullanıcıyı yardım bekleyen biri olarak görmek yerine aynı alanı paylaşan bir insan olarak kabul ettiğinizi gösterir.

Sık sorulan sorular

Tekerlekli sandalye kullanan birine para vermek her durumda yanlış mı?

Kişi açıkça maddi destek istiyorsa durum farklıdır. Sorun, herhangi bir talep yokken yalnızca sandalye kullandığı için para teklif etmektir.

Nasıl engelli olduğunu sormak uygun mu?

Yeni tanıştığınız birinin sağlık geçmişini açıklamak zorunda olmadığını unutmayın. Kendisi paylaşmadıkça kişisel ayrıntıları öğrenmekte ısrar etmeyin.

Yardım teklifim reddedilirse ne söylemeliyim?

“Tamam” diyerek kişinin tercihine saygı gösterebilirsiniz. Kendisini açıklamasını veya sizi ikna etmesini beklemeyin.

Çocuklar merakla soru sorarsa nasıl yaklaşılmalı?

Tekerlekli sandalyenin bazı insanların hareket etmesine yardımcı olduğunu sade bir dille anlatabilirsiniz. Kişiyi işaret ederek veya onun adına uzun açıklamalar yaparak rahatsız edici bir durum oluşturmamaya dikkat edin.