Geleneksel Şark Kahvesinden Modern İzmirli Kahve Kültürüne Yolculuk

İzmir’in simge yapılarından Şato, 1954’te Şark Kahvesi olarak başladığı serüvenine bugün kütüphane ve İzmirli Kahve işletmesiyle devam ederek kentin kamusal buluşma noktalarından biri olmayı sürdürüyor.

Varyant’ın üst bölümünde, Bahri Baba Parkı ile yol arasında eğimli bir arazide konumlanan iki katlı yapı, 1954 yılında mimarlar Rıza Aşkan ile Doğan Tekeli tarafından tasarlandı. Dönemin belediye yayınlarında, Şark Kahvesi’nin körfeze, Karşıyaka’ya ve Yamanlar Dağı’na hâkim konumuyla İzmirlilere temiz, düzenli bir dinlenme ve eğlenme alanı sunmasının hedeflendiği belirtildi. Giriş katında geniş bir salon yer aldı, alt bölümde açık oturma terasları düzenlendi.

Şark Kahvesi’nden kütüphane ve İzmirli Kahve’ye uzanan süreç

Şato, 1950’li yıllardan itibaren kentin dönüşümüne tanıklık etti. Varyant yolunun açılmasıyla Eşrefpaşa ve Hatay aksının gelişiminde önemli rol oynayan yapı, kuruluşundan sonraki yıllarda farklı işlevler üstlendi. Dönem içinde düğün salonu ve restoran olarak kullanıldı, 1990’lı yıllarda çeşitli yapısal değişikliklerden geçti. Konumu ve kamusal kullanıma açık karakteri ise korundu.

Günümüzde Şato, İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından kütüphane işleviyle değerlendirilirken aynı zamanda İzmirli Kahve markasıyla hizmet veriyor. Geçmişte kahve içilen masalar bugün çoğunlukla sınavlara hazırlanan gençlerin çalışma alanına dönüştü. Kitaplar, ders notları ve sessiz çalışma ortamı, yapının sosyal buluşma kültürünü yeni bir biçimde sürdürmesine olanak tanıyor.

Gençlerin sınav maratonunda Şato Kütüphanesi tercihi

KPSS’ye hazırlanan 21 yaşındaki Rümeysa Acay, Buca’dan neredeyse her gün Şato Kütüphanesi’ne geldiğini belirterek sabah saatlerinden akşama kadar burada ders çalıştığını söyledi. Tarihi atmosferin kendisine iyi geldiğini ifade eden Acay, kütüphanede daha huzurlu hissettiğini, yapı hakkında zaman zaman araştırma yaptığını, bahçede dinlenmenin ve kahve içmenin sınav stresini azalttığını anlattı. Kendi yemeğini getirme olanağının ekonomik açıdan önemli olduğunu, sunulan kahve hizmetinden memnun kaldığını dile getirdi.

KPSS ön lisans sınavına hazırlanan 26 yaşındaki Elif Şavli de gününün yaklaşık 11 saatini Şato’da geçirdiğini söyledi. Yapının geçmişte Şark Kahvesi olarak kullanıldığını bilmediğini belirten Şavli, burayı adeta evi gibi gördüğünü, manzaranın iyi hissettirdiğini aktardı. Sabah kahvesini evden getirdiğini, gün içinde ihtiyacı olduğunda İzmirli Kahve’den uygun fiyatlarla içecek alabildiğini, lezzetten memnun olduğunu ifade etti.

KPSS adayı 28 yaşındaki Merve Zemzem ise Şato Kütüphanesi’ni 2024 yılından bu yana kullandığını anlattı. Farklı çalışma alanlarını denemesine rağmen tekrar Şato’yu tercih ettiğini söyleyen Zemzem, ortamı ev huzuruna benzetti. Personelin yaklaşımını ve sunulan olanakları olumlu bulduğunu, İzmirli Kahve’nin açılmasıyla sağlanan hizmetlerin güçlendiğini belirtti. Yapının hikayesini ayrıntılı bilmediğini, ancak mekanda belirgin bir yaşanmışlık hissi bulunduğunu, bu atmosferin insanı içine çektiğini ifade etti.

Şato, bugün kütüphane ve İzmirli Kahve aracılığıyla İzmirlilere yeniden açık bir kamusal alan sunarken, 70 yıla yaklaşan geçmişiyle kentin belleğinde tuttuğu yerini yeni kuşaklarla paylaşıyor.

Kaynak: BYZHA