Deepfake Mağdurları İçin Kapsamlı İçerik Kaldırma Rehberi 2025

Gelişen üretken yapay zekâ araçları sayesinde gerçek kişileri taklit eden sahte görüntü ve videoların hazırlanması hızlı, düşük maliyetli ve erişilebilir hale geldi. Eğlence amaçlı içerikler üretilse de bu teknoloji dolandırıcılık, şantaj, taciz ve itibar zedeleme gibi amaçlarla da kullanılıyor. Özellikle çocuklar ve gençler çevrim içi zorbalık kapsamında bu tür saldırılara sıkça hedef oluyor.

Birçok ülkede rıza dışı samimi görüntülerin çevrim içi paylaşımına karşı yeni yasal düzenlemeler yürürlüğe giriyor. ABD’de kabul edilen TAKE IT DOWN Yasası rıza dışı samimi görüntülerin dağıtımını suç kapsamına alıyor. Çevrim içi platformlara açık bildirim kanalı kurma ve geçerli bildirim sonrası içeriği 48 saat içinde kaldırma yükümlülüğü getiriliyor. Birleşik Krallık’ta Veri Yasası ile Çevrimiçi Güvenlik Yasası rıza dışı samimi içerik üretimini suç sayıyor. Kaldırma talepleri için yine 48 saatlik zorunlu süre uygulanıyor.

AB Yapay Zekâ Yasası da rıza dışı samimi görüntü üretmek amacıyla tasarlanmış yapay zekâ sistemlerine yasak getirmeye hazırlanıyor. Bunun yanında bireysel eylemlere uygulanacak yaptırımlar üye devletlerin iç hukukuna bırakılıyor. Çocuğa ait görüntülerin kullanılması birçok yargı alanında açık biçimde suç kabul ediliyor. Samimi nitelikte olmayan deepfake içerikler ise amacına bağlı olarak dolandırıcılık, kimlik sahtekârlığı, tehdit, taciz veya iftira kapsamında değerlendirilebiliyor.

Deepfake Mağdurlarının İlk Yapması Gerekenler

Kişi hakkında rıza dışı samimi görüntü niteliğinde olmayan bir deepfake tespit edildiğinde öncelikle delil toplanması öneriliyor. İçeriğin bulunduğu sayfanın ekran görüntüsü alınmalı, URL kaydedilmeli, paylaşan hesabın kullanıcı adı ile içeriğin görüldüğü tarih ve saat not edilmeli. İçeriği yayan kişiyle doğrudan tartışmaya girmek çoğu durumda yayılımı artırabildiği için uzmanlar bu etkileşimden kaçınılmasını tavsiye ediyor.

Toplanan bilgilerle söz konusu içerik ilgili platforma bildirilerek kaldırma talebinde bulunulabiliyor. İçerik aynı zamanda dolandırıcılık, şantaj, kimlik sahtekârlığı veya sistematik taciz parçasıysa bu durum şikâyete açık ayrı bir suç alanı oluşturuyor. Kişi fiziksel tehdit altında olduğunu hissediyorsa gecikmeden kolluk kuvvetlerine başvurması gerekiyor.

Sosyal Platformlarda Deepfake İçerik Bildirme Yolları

Büyük internet platformları deepfake ve benzeri manipüle edilmiş içerikler için özel bildirim kanalları açıyor. Ancak çoğu zaman tek tuşla “deepfake” seçeneği sunulmuyor. Mağdurun içeriğin neden zararlı olduğunu, kimliği nasıl etkilediğini ve hangi başlık altında ihlal oluşturduğunu açıklaması isteniyor.

Google’da rıza dışı samimi görüntü kapsamına girmeyen içeriklerin arama sonuçlarından kaldırılması için “kişisel bilgileri kaldır” aracı ile yasal kaldırma talep formu kullanılabiliyor. Bu işlem içeriğin kaynağını silmiyor ancak arama yoluyla erişilebilirliğini azaltıyor. Facebook’ta ilgili gönderi ya da video açılarak “Gönderiyi/videoyu bildir” seçeneği üzerinden kimlik sahtekârlığı veya taciz gibi en uygun kategori seçiliyor. Bildirimde içeriğin yapay zekâ ile üretildiği ve neden aldatıcı ya da zararlı olduğu açıkça belirtiliyor.

Instagram’da sağ üstteki menüden “Bildir” seçilerek benzer şekilde gerekçe işaretleniyor. TikTok’ta videonun paylaş menüsünden “Bildir” seçeneği kullanılıyor. Ardından “Yanlış bilgi” başlığı altında “Deepfake’ler, sentetik medya ve manipüle edilmiş medya” kategorisi işaretleniyor. YouTube’da kişiyi taklit eden görüntü ya da ses içeren videolar Gizlilik Şikâyeti Süreci üzerinden rapor ediliyor. X platformunda üç nokta simgesine dokunularak “Gönderiyi bildir” adımları izleniyor. Her bildirime içeriğin yapay zekâ tarafından üretildiği ve hangi açıdan hak ihlali oluşturduğu ayrıntılı biçimde ekleniyor.

Rıza Dışı Samimi İçeriklerin Kaldırılması ve Ek Başvuru Yolları

Rıza dışı samimi görüntüler hızlı müdahale gerektiren en hassas kategori olarak öne çıkıyor. Uluslararası yardım kuruluşu SWGfL bünyesinde faaliyet gösteren Revenge Porn Helpline tarafından işletilen StopNCII.org bu alanda temel başvuru araçlarından biri. Mağdur, hassas içeriği cihazından seçtiğinde site bu görsel ya da videoya ait bir hash değeri üretiyor. İçeriğin kendisi sunucuya yüklenmiyor. Başarılı bildirim sonrasında bir vaka numarası veriliyor. Meta, TikTok, Reddit ve X gibi katılımcı platformlar aynı hash değeri ile eşleşen içerikleri sistemlerinde tarıyor. Politika ihlali tespit edilen paylaşımlar kaldırılıyor.

Çocukların görüntülerine ilişkin ihlallerde TakeItDown.NCMEC.org benzer bir çalışma prensibiyle içeriklerin yayılımını azaltmayı hedefliyor. Deepfake içerik arama sonuçlarından temizlenmek istendiğinde Google’ın ilgili araçlarının kullanılması öneriliyor. Böylece doğrudan site silinmese bile içeriğe erişim zorlaşıyor.

İçeriğin yer aldığı web sitesi talebe rağmen görüntüyü kaldırmıyorsa ayrıntılı delil dosyası tutulması önem kazanıyor. Ekran görüntüleri, URL adresi, içeriğin ilk görüldüğü tarih ve saat ile site yönetiminden gelen yanıtlar saklanmalı. Sitenin hukuk, gizlilik ya da telif hakkı iletişim adresine gönderilecek yazıda söz konusu içerikte kişinin yer aldığı, rızası olmadan yayımlandığı ve ilgili mevzuat ile site politikalarına aykırı olduğu belirtilmeli. İçeriğin kaldırılması ve işlemin yazılı olarak teyidi talep edilmeli.

Birleşik Krallık ile AB ülkelerinde mağdurlar Genel Veri Koruma Tüzüğü’nün 17’nci maddesindeki silme hakkına dayanarak benzer bir başvuru yapabiliyor. Site içerik kaldırma talebini reddeder ya da yanıt vermezse dosya yerel veri koruma otoritesine taşınabiliyor. Olay dolandırıcılık, tehdit, ısrarlı takip ya da çocuk istismarı boyutu taşıyorsa polis ya da savcılık birimleriyle derhal irtibat kurulması tavsiye ediliyor.

Uzmanlar, arama motoru, sosyal medya platformu, içerik sağlayıcı site ve düzenleyici kurumlarla aynı anda temas kurmanın süreci hızlandırabildiğini belirtiyor. Başvurularda içeriğin yapay zekâ ile üretildiğinin net biçimde açıklanması, mağduriyetin türünün somut örneklerle gösterilmesi ve hukuki haklara atıf yapılması sürecin takibi açısından önem taşıyor.

Kaynak: BYZHA