Otizmde Erken Dönemde Başlayan Dil ve Konuşma Terapisinin Önemi

Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarda dil ve iletişim sorunları farklı şekillerde ortaya çıkmaktadır. İstanbul Atlas Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dil ve Konuşma Terapisi Bölümü Araştırma Görevlisi Şevval Ocaktan, bu çocuklarda erken dönemde çocuk doktoru ve dil-konuşma terapistlerinin ortak çalışmasının önemini vurgulamıştır.

Otizm Spektrum Bozukluğunda Dil ve Konuşma Sorunları

Otizm spektrum bozukluğuna sahip her çocuk, dil ve konuşma alanında aynı zorluklarla karşılaşmamaktadır. Ancak genel olarak konuşma gecikmesi veya konuşmanın hiç gelişmemesi, iletişimi başlatma ve sürdürmede güçlükler, göz teması ve sözel olmayan iletişim yollarında sınırlılıklar en sık rastlanan sorunlar arasında yer almaktadır. Ekolali, zamir karışıklığı, monoton veya robotik ses tonu kullanımı ve karşılıklı konuşmada sıra alma problemleri de yaygındır. Bazı çocukların kelime haznesi geniş olsa da dili sosyal olarak etkin kullanmada sıkıntıları olabilmektedir. Ayrıca konuşma anlaşılabilirliği ve sesletim sorunları da görülebilmektedir.

Erken Müdahale ve Tedavi Yaklaşımları

Otizmde dil ve konuşma problemlerinin tamamen ortadan kalkıp kalkmayacağı çocuğun özgün profiline bağlıdır. Erken, düzenli, bireye yönelik ve yapılandırılmış müdahalelerle; iletişim, sosyal etkileşim, oyun ve günlük yaşam becerilerinde önemli iyileşmeler sağlamak mümkün olmaktadır. Bazı çocuklarda sözel dil gelişirken, bazılarında alternatif iletişim sistemleriyle işlevsel iletişimin desteklenmesi amaçlanmaktadır. Müdahale sürecinde dil-konuşma terapisti, çocuk doktoru ve çocuk psikiyatrisi iş birliği yapmalıdır. Aileler, belirtiler fark edildiği anda değerlendirme için uzmanlara başvurmalıdırlar.

Dil ve konuşma terapisi, davranışsal ve gelişimsel yaklaşımlar, oyun temelli sosyal iletişim çalışmaları, ebeveyn katılımlı programlar ve ABA temelli uygulamalar en yaygın kullanılan tedavi yöntemleridir. Terapide; iletişim başlatma, ortak dikkat, karşılıklı etkileşim, sohbet sürdürme, uygun dil kullanımı ve gerekirse sesletim becerileri üzerinde çalışılmaktadır. Alternatif iletişim yöntemleri arasında resim kartları ve elektronik cihazlar da tercih edilmektedir. İlaç tedavisi ise eşlik eden bazı davranış ve uyku problemlerinde kullanılır, temel iletişim güçlüklerini düzeltmez.

Çocukların iletişimleri sadece konuşmalarıyla değerlendirilmemeli, bakış, jest ve işaret gibi diğer iletişim yolları da dikkate alınmalıdır. Aileler çocuğa yönelik kısa ve net cümleler kullanmalı, yanıt vermesi için zaman tanımalı ve yüz yüze etkileşimi desteklemelidir. Okul ve uzman ekiplerle etkin iş birliği, tedavinin başarısını artırır.

İstanbul Atlas Üniversitesi Dil ve Konuşma Terapisi Laboratuvarı, çocuk, ergen ve yetişkinlerde dil ve iletişim alanında değerlendirme ve terapi hizmetleri sağlamaktadır. Otizmli çocuklarda iletişim ve dil becerilerini geliştirmeye yönelik uygulamalar yapılmakta ve aile danışmanlığı hizmeti sunulmaktadır. Öğrenciler de klinik süreçlere katılarak mesleki deneyim kazanmaktadır.

Kaynak: BYZHA