Ergenlerde Yapay Zekâ Destekli Diyet Planlarının Riskleri

İstanbul Atlas Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü öğretim üyeleri Ayşe Betül Demirbaş Bilen ve Gülen Ecem Kalkan’ın yürüttüğü bilimsel bir çalışma, yapay zekâ tarafından hazırlanan diyet planlarının özellikle ergenlerin gelişim süreçlerinde beslenme açısından önemli riskler taşıdığını ortaya koydu.

Yapay Zekâ Diyet Planları ve Bilimsel Diyetisyen Yaklaşımı Karşılaştırıldı

Araştırmada, yaygın olarak kullanılan yapay zekâ sohbet sistemleri tarafından oluşturulan diyet önerileri, alanında uzman diyetisyenlerin bilimsel kılavuzlar doğrultusunda hazırladığı planlarla karşılaştırıldı. Toplamda dört farklı ergen profili için beş ayrı yapay zekâ modeli kullanılarak iki farklı oturumda, her biri üç günlük toplam 60 diyet planı hazırlandı. Her profil için ayrıca diyetisyen tarafından referans diyet planları oluşturuldu ve tüm diyetlerin enerji ile makro ve mikro besin içerikleri BeBiS (Beslenme Bilgi Sistemi) aracılığıyla analiz edildi. Verilerin karşılaştırılması tek örneklem t-testi, Cohen’s d ve Bland-Altman uyum analizleri yoluyla gerçekleştirildi.

Önemli Besin Düzey Sapmaları ve Klinik Riskler

Çalışmanın sonuçları, yapay zekâ destekli diyetlerin ergenlerin günlük enerji ihtiyacını ortalama 700 kalori kadar düşük tahmin ettiğini gösterdi. Ayrıca, makro besin dağılımında karbonhidrat oranlarının azaldığı, protein ve yağ oranlarının ise kılavuzların üzerinde kaldığı gözlemlendi. Yapay zekâ modelleri enerji değerlerini ortalama +695 kcal, protein miktarını +19,9 gram, yağ oranını +15,8 gram ve karbonhidratı +114,6 gram sistematik olarak düşük hesaplama eğilimindeydi. Mikro besin öğeleri açısından ise modeller arasında önemli farklılıklar vardı ve hiçbir yapay zekâ modeli, diyetisyen referans planları ile tam uyum sağlamadı. Bu durum ergenlik dönemindeki bireylerde büyüme ve gelişim açısından kritik olan beslenme dengesi üzerinde olumsuz etkiler yaratma potansiyeline işaret etmektedir. Araştırmacılar, bu tür yapay zekâ tabanlı diyet önerilerinin profesyonel bir diyetisyen denetimi olmaksızın kullanılmasının sakıncalı olduğunu ve yapay zekâ modellerinin geliştirilmesi için veri kalitesinin artırılması gerektiğini vurgulamaktadır.

Kaynak: BYZHA