Dünya Plastik Poşet Kullanmama Günü’nde önemli uyarı

Tek kullanımlık plastik poşetlerin çevre kirliliğinin en önemli kaynaklarından biri olduğunu belirten Atlas Üniversitesi Meslek Yüksekokulu Çevre Sağlığı ve Çevresel Risk Yönetimi Teknikerliği Program Başkanı Dr. Öğr. Üyesi H. İnci Ateş, plastik kirliliğiyle mücadelenin kaynağında azaltım anlayışıyla yürütülmesi gerektiğini söyledi.

Tek kullanımlık plastik poşetlerin çevre kirliliğinin en önemli kaynaklarından biri olduğunu belirten Atlas Üniversitesi Meslek Yüksekokulu Çevre Sağlığı ve Çevresel Risk Yönetimi Teknikerliği Program Başkanı Dr. Öğr. Üyesi H. İnci Ateş, plastik kirliliğiyle mücadelenin kaynağında azaltım anlayışıyla yürütülmesi gerektiğini söyledi. Ateş, yeniden kullanılabilir çantaların tercih edilmesinin doğal kaynakların korunmasına, sera gazı emisyonlarının azaltılmasına ve sürdürülebilir yaşam kültürünün yaygınlaşmasına önemli katkı sağladığını vurguladı.
Her yıl 3 Temmuz’da kutlanan Dünya Plastik Poşet Kullanmama Günü, tek kullanımlık plastik poşetlerin çevre üzerindeki olumsuz etkilerine dikkat çekmeyi ve sürdürülebilir tüketim alışkanlıklarını teşvik etmeyi amaçlıyor.
Atlas Üniversitesi Meslek Yüksekokulu Çevre Sağlığı ve Çevresel Risk Yönetimi Teknikerliği Program Başkanı Dr. Öğr. Üyesi H. İnci Ateş, 3 Temmuz Dünya Plastik Poşet Kullanmama Günü dolayısıyla yaptığı değerlendirmede plastik poşetlerin kullanım süresinin oldukça kısa olmasına rağmen doğada yüzlerce yıl kalabildiğini belirterek çevresel etkilerinin uzun yıllar devam ettiğine dikkat çekti.
Plastik kirliliği kaynağında önlenmeli
Tek kullanımlık plastik poşetlerin uygun şekilde yönetilmediğinde kara ve deniz ekosistemlerinde biriktiğini ifade eden Dr. Öğr. Üyesi Ateş, “Plastik poşetler biyolojik çeşitliliği olumsuz etkiliyor, yaban hayatı için fiziksel ve kimyasal riskler oluşturuyor. Zaman içerisinde mikroplastiklere dönüşerek çevresel döngülere katılıyor. Plastik kirliliğiyle mücadelede en etkili yaklaşım, oluşan atıkları bertaraf etmekten ziyade atığın oluşmasını kaynağında önlemektir” dedi.
Bez çanta, file çanta ve uzun ömürlü alışveriş çantalarının tercih edilmesinin doğal kaynak tüketimini azalttığını belirten Dr. Öğr. Üyesi Ateş, bu yaklaşımın aynı zamanda döngüsel ekonomi uygulamalarını da desteklediğini söyledi.
Mikroplastikler çevreden insan vücuduna kadar ulaşıyor
Son yıllarda mikroplastik kirliliğinin küresel ölçekte önemli bir çevre ve halk sağlığı sorunu haline geldiğini belirten Dr. Öğr. Üyesi Ateş, plastik poşetlerin bu kirliliğin önemli ikincil kaynaklarından biri olduğunu ifade etti.
Çevreye bırakılan plastik poşetlerin güneş ışığı, sıcaklık değişimleri ve fiziksel aşınma sonucunda mikroplastiklere dönüştüğünü söyleyen Dr. Öğr. Üyesi Ateş, bugün mikroplastiklerin okyanuslardan içme suyuna, tarım topraklarından atmosfere kadar birçok çevresel ortamda tespit edildiğini kaydetti.
Mikroplastiklerin deniz ürünleri ve çeşitli gıdalar yoluyla gıda zincirine dahil olabildiğini belirten Ateş, son yıllarda yapılan bilimsel çalışmalarda insan kanı, akciğer ve plasenta gibi dokularda da mikroplastiklere rastlandığını ifade etti.
“Bilimsel çalışmalar mikroplastiklerin inflamasyon, oksidatif stres ve bazı toksik kimyasalların taşınması gibi potansiyel biyolojik etkiler oluşturabileceğine işaret ediyor. Ancak uzun dönemli sağlık etkilerinin daha net ortaya konulabilmesi için bilimsel araştırmalar devam ediyor.”
Ücretli poşet uygulaması önemli kazanımlar sağladı
Türkiye’de 2019 yılında yürürlüğe giren ücretli plastik poşet uygulamasını değerlendiren Dr. Öğr. Üyesi Ateş, uygulamanın tüketici davranışlarının değişmesinde önemli rol oynadığını söyledi.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 2025 Yılı İdare Faaliyet Raporu verilerine göre 2019-2025 yılları arasında plastik poşet kaynaklı 2 milyon 844 bin 596 ton plastik atığın oluşumunun önlendiğini belirten Ateş, plastik hammadde ithalatındaki azalma sayesinde ülke ekonomisine yaklaşık 28 milyar lira katkı sağlandığını, ayrıca 167 bin 984 ton sera gazı emisyonunun atmosfere salımının engellendiğini söyledi.
Dr. Öğr. Üyesi Ateş, bu yönüyle ücretli poşet uygulamasının, Türkiye’nin Sıfır Atık yaklaşımı ve sürdürülebilir kalkınma hedefleri kapsamında başarılı politika örneklerinden biri olarak değerlendirileceğini kaydetti.
Dr. Öğr. Üyesi Ateş, bu verilerin ekonomik araçlarla desteklenen çevre politikalarının davranış değişikliği oluşturabildiğini gösterdiğini ifade ederek “Ancak plastik kirliliğiyle mücadelede yalnızca ücretlendirme politikaları yeterli değildir. Çevre eğitimi, etkin atık yönetimi, geri dönüşüm altyapısının güçlendirilmesi ve yeniden kullanılabilir ürünlerin yaygınlaştırılması birlikte yürütülmelidir” dedi.
Bireysel tercihler büyük fark oluşturuyor
Plastik poşet kullanımının azaltılmasının günlük yaşamda uygulanabilecek basit alışkanlıklarla mümkün olduğunu ifade eden Dr. Öğr. Üyesi Ateş, bez çanta ve file kullanımının yaygınlaştırılması, alışverişe hazırlıklı çıkılması, mevcut poşetlerin tekrar kullanılması ve gereksiz ambalaj tüketiminden kaçınılmasının plastik atık miktarını önemli ölçüde azaltacağını belirtti.
Dr. Öğr. Üyesi H. İnci Ateş, Dünya Plastik Poşet Kullanmama Günü’nün bireysel davranış değişikliklerinin toplumsal ölçekte önemli çevresel kazanımlar sağlayabileceğini hatırlattığını vurgulayarak sözlerini şöyle tamamladı:
“Plastik kirliliği küresel bir çevre sorunudur ancak çözümü günlük yaşamda vereceğimiz küçük kararlarla başlayabilir. Her alışverişte yeniden kullanılabilir bir çanta tercih etmek, yalnızca bir poşetten vazgeçmek değil; doğal kaynakların korunmasına, mikroplastik oluşumunun azaltılmasına, iklim değişikliğiyle mücadeleye ve gelecek nesillere daha yaşanabilir bir çevre bırakılmasına katkı sunmaktır. Sürdürülebilir yaşam kültürünün yaygınlaşması, çevreye duyarlı bireysel tercihlerle mümkündür.”

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı