2025 Yılında Dolaylı Ar-Ge Teşvikleri: Yeni Düzenlemeler ve Uygulama Rehberi

Ar-Ge faaliyetlerine yönelik dolaylı vergi teşvikleri 2025 yılında bir önceki yıla göre yüzde 59,5 artarak 169 milyar 33 milyon TL seviyesine çıktı.

Dolaylı Ar-Ge Teşviklerinde Hızlı Artış

Ar-Ge’ye yönelik toplam vergi teşviki 2024 yılında 105 milyar 977 milyon TL iken 2025 yılında 169 milyar 33 milyon TL oldu. Girişimler 2025’te 86 milyar 105 milyon TL tutarında gelir vergisi stopaj teşvikinden yararlandı. Bu desteği 81 milyar 63 milyon TL tutarındaki kurumlar vergisi teşviki izledi. Gelir vergisi teşviki 1 milyar 725 milyon TL olurken katma değer vergisi desteği 141 milyon TL olarak kaydedildi. Dolaylı Ar-Ge teşviklerinin yüzde 50,9’u gelir vergisi stopajına dayalı oldu. Kalan yüzde 49,1’lik kısım kurumlar vergisi, gelir vergisi ve KDV teşviklerinden oluştu.

Teşviklerden Yararlanan Girişimler ve Sektörel Dağılım

Ar-Ge vergi teşviklerinden yararlanan girişim sayısı 2025 yılında 11 bin 835’e ulaştı. Beyanname veren girişimler ana faaliyet konularına göre incelendiğinde 6 bin 98 girişimin bilgi ve iletişim alanında faaliyet gösterdiği görüldü. İmalat sanayinde 2 bin 421 girişim yer aldı. Mesleki bilimsel ve teknik faaliyetler alanında bin 627 girişim teşviklerden yararlandı.

4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamında sağlanan gelir ve kurumlar vergisi Ar-Ge teşviklerinin toplam tutarı 43 milyar 227 milyon TL olarak gerçekleşti. Bu tutarın yüzde 71,2’si bilgi ve iletişim sektöründeki girişimlere aktarıldı. İmalat sektörünün payı yüzde 14,5 oldu. Mesleki bilimsel ve teknik faaliyetler alanında çalışan girişimlerin payı yüzde 5,9 seviyesinde gerçekleşti.

5746 sayılı Araştırma Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun kapsamında sağlanan gelir ve kurumlar vergisi Ar-Ge teşvik tutarı 39 milyar 561 milyon TL olarak hesaplandı. Bu tutarın yüzde 72,9’u imalat sektöründeki girişimlere yöneldi. Yüzde 14,7 bilgi ve iletişim sektörüne ayrıldı. Finans ve sigorta faaliyetleri sektöründeki girişimlerin payı yüzde 4,1 oldu.

Gelir ve kurumlar vergisi kapsamında sağlanan Ar-Ge desteğinden 2025 yılında toplam 7 bin 87 girişim yararlandı. Bu girişimlerin 5 bin 321’i 4691 sayılı Kanun kapsamında teknoloji geliştirme bölgelerinde faaliyet gösterdi. Bin 766 girişim ise 5746 sayılı Kanun kapsamında destek aldı. Böylece gelir ve kurumlar vergisi Ar-Ge desteğinden yararlanan girişimlerin yüzde 75,1’i 4691 sayılı Kanun içindeki uygulamalardan faydalandı. Yüzde 24,9’luk kesim 5746 sayılı Kanun kapsamındaki desteklerden yararlandı.

Ekonomik faaliyet alanlarına göre bakıldığında imalat sektöründe faaliyet gösteren girişimlerin yüzde 82,1’i 5746 sayılı Kanun kapsamındaki destekleri kullandı. Aynı sektördeki girişimlerin yüzde 17,9’u 4691 sayılı Kanundan yararlandı. Bilgi ve iletişim sektöründe faaliyet gösteren girişimlerin yüzde 84,1’i gelir ve kurumlar vergisi teşvikini 4691 sayılı Kanun kapsamında aldı. Mesleki bilimsel ve teknik faaliyetler alanındaki girişimlerde bu oran yüzde 81,1 oldu. Bu iki sektörde 5746 sayılı Kanun kapsamındaki teşviklerden yararlanan girişimlerin payı bilgi ve iletişimde yüzde 15,9 mesleki bilimsel ve teknik faaliyetlerde yüzde 18,9 olarak belirlendi.

KOBİ’lerin Payı ve Gelir Vergisi Stopaj Teşviki

Gelir vergisi stopaj teşviki 2025 yılında 86 milyar 105 milyon TL’ye ulaştı. 5746 sayılı Kanun kapsamında 3 bin 88 girişim 37 milyar 290 milyon TL tutarında gelir vergisi stopaj teşvikinden faydalandı. 4691 sayılı Kanun kapsamında ise 8 bin 244 girişim 48 milyar 815 milyon TL gelir vergisi stopaj desteği aldı.

Dolaylı Ar-Ge teşviklerinden yararlanan 11 bin 835 girişimin yüzde 89,5’i küçük ve orta büyüklükteki işletmeler oldu. Sayı bakımından büyük ölçekli girişimlerin payı yüzde 10,5 düzeyinde kaldı. Buna rağmen büyük ölçekli girişimler toplam dolaylı Ar-Ge teşviklerinin yüzde 61,8’ini kullandı. KOBİ’lerin dolaylı Ar-Ge teşviklerinden aldığı pay yüzde 38,2 olarak hesaplandı. KOBİ’lere sağlanan 64 milyar 596 milyon TL tutarındaki dolaylı Ar-Ge teşviklerinin yüzde 61,1’i orta ölçekli işletmelere yöneldi. Küçük ölçekli girişimlerin payı yüzde 32,1 oldu. Mikro ölçekli girişimlere sağlanan destek oranı yüzde 6,8 seviyesinde gerçekleşti.

Kaynak: BYZHA