Sigara Bırakmada İlaç ve Davranış Terapisinin Birlikte Etkili Yöntemleri

İstanbul Atlas Üniversitesi Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Dilek Toprak, sigara bağımlılığının kronik ve tedavi edilebilir bir hastalık olduğunu vurgulayarak, etkili tedavi yöntemlerinin ilaç kullanımı ve davranışsal terapilerin kombinasyonu olduğunu ifade etti. Sigara bırakma çabalarında tedavi kullanılmadığında başarı oranlarının az olduğunu belirterek, ilaç desteğiyle bu oranların önemli ölçüde arttığını söyledi.

Sigara Bağımlılığı ve Tedavi Yöntemleri

Prof. Dr. Toprak, nikotinin sigaranın temel bağımlılık yapıcı maddesi olduğunu belirtti. Nikotinin beyindeki dopamin salınımını artırarak kişide keyif duygusu oluşturduğunu, bu durumun beyin üzerinde tolerans gelişmesine yol açtığını ve kişinin daha fazla nikotin talep ettiğini açıkladı. Nikotinin yüksek bağımlılık potansiyeline sahip olduğunu, tek kullanımın bile bağımlılık riskini yükselttiğini ifade etti. Fiziksel olarak, nikotin yoksunluğunun huzursuzluk, sinirlilik ve konsantrasyon zorlukları gibi belirtiler gösterdiğini; psikolojik bağımlılığın ise sigara içmenin belirli alışkanlıklarla ilişkilendirilmesi sonucu ortaya çıktığını belirtti.

Sigara bağımlılığı tanısında kullanılan DSM-5 kriterlerine göre, son bir yıl içerisinde en az iki kriterin görülmesinin bağımlılığı gösterdiğini ifade etti. Bu kriterler planlanandan fazla içim, bırakma girişimlerinin başarısızlığı, zaman kaybı, güçlü içme arzusu, sosyal ve iş hayatında aksama, zarar bilmesine rağmen devam etme, tolerans gelişimi ve yoksunluk belirtilerini kapsıyor.

Sigara bırakmada en etkili yöntemin ilaç tedavisi ile davranış terapisinin birlikte kullanılması olduğunu aktaran Prof. Dr. Toprak, ilaçsız bırakmada başarı oranlarının yüzde 3-5 civarında olduğunu; farmakolojik destekle bu oranın yüzde 15-35’e yükselebileceğini belirtti. Ayrıca, tedavi sürecinde nüks görülmesinin kronik bağımlılığın bir sonucu olduğunu ve başarısızlık anlamına gelmediğini ifade etti.

Nargilenin Sigara ile Karşılaştırılması ve Koruyucu Tedbirler

Nargile kullanımının sigaraya kıyasla daha zararlı olabileceğini belirten Prof. Dr. Toprak, bunun sebeplerini kullanım süresi, duman miktarı ve tütün yapısına bağladı. Kömür kullanımı nedeniyle karbonmonoksit gibi toksik gazların solunduğunu, nargilenin bir seansta bir sigara dumanından çok daha fazla dumanın solunduğunu söyledi. Ayrıca, ağızlık paylaşımı nedeniyle enfeksiyon riski bulunduğunu ve suyun toksik maddeleri filtrelemede yetersiz kaldığını ifade etti.

Tütün ürünlerinin yaygın kullanımının önemli bir halk sağlığı sorunu olduğunu hatırlatan Prof. Dr. Toprak, sigaraya başlamanın önlenmesi için özellikle gençlerin korunmasının gerekliliğine işaret etti. Ailelerin bilinçlendirilmesi, gençlerin sağlıklı alışkanlıklara yönlendirilmesi, eğitim ve farkındalık kampanyalarının yaygınlaştırılması gerektiğini kaydetti. Ayrıca, sigara bırakma polikliniklerinden profesyonel destek alınmasının önemine değindi.

Son olarak, sigara ve tütün ürünlerine karşı toplumsal ve devlet politikalarının bütüncül bir yaklaşımla ele alınmasının, gençlerin sağlıklı tercihler yapabilmesi ve halk sağlığının korunması açısından büyük önem taşıdığını belirtti.

Kaynak: BYZHA