KOSAM Duyurdu: Sofradaki Değişim Türkiye’nin Geleceğini Şekillendiriyor

Kalkınma Odaklı Stratejik Araştırmalar Merkezi (KOSAM), toplumsal beslenme alışkanlıklarındaki değişimlerin sağlık, ekonomi, kültür ve çevre üzerindeki etkilerini ele alan önemli bir rapor yayımladı. Raporda beslenmenin artık salt biyolojik bir gereksinim olmaktan çıkarak daha geniş stratejik bir alan haline geldiği vurgulanıyor.

Gıda Güvenliği ve Geleneksel Beslenmenin Durumu

Konya Ticaret Odası Karatay Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölüm Başkanı Prof. Dr. Nurhan Ünüsan’ın bilimsel danışmanlığını yaptığı rapor, son dönemde yaşanan gıda kaynaklı olayların gıda güvenliği ve denetimlerinin önemini artırdığını ortaya koyuyor. Prof. Dr. Ünüsan, endüstriyel üretimin ve hazır gıda tüketiminin yaygınlaşması ile birlikte denetim mekanizmalarının etkinliğinin kritik hale geldiğini belirtti. Bu kapsamda sağlıklı yönetilen beslenme dönüşümünün, hem sağlık risklerini azaltmada hem de ekonomik maliyetlerin kontrolünde önemli bir rol oynayacağı ifade ediliyor.

Rapor aynı zamanda Osmanlı’dan günümüze uzanan zengin beslenme kültürünün, küreselleşme ve hızlı tüketim alışkanlıklarının etkisiyle geleneksel mutfak değerlerinin geride kaldığına dikkat çekiyor. Prof. Dr. Ünüsan, genç nesillerin fast-food ve paketli ürünleri tercih etmesinin yöresel yemeklerin unutulmasına neden olduğunu ifade ederken, coğrafi işaretli ürünlerin ve kültürel mirasın gastronomi turizmi ve bölgesel kalkınma için önemli bir potansiyel teşkil ettiğini belirtti.

Ekonomik Faktörler ve Stratejik Öneriler

Raporun analizlerine göre, küresel gıda fiyatlarındaki artış ve gelir dağılımındaki adaletsizlikler sağlıklı beslenmeye ulaşımı zorlaştırıyor. Prof. Dr. Ünüsan, bu doğrultuda gıda bankacılığı sistemlerinin, üretici kooperatiflerinin ve yerel üretimin desteklenmesinin sadece ekonomik değil, aynı zamanda halk sağlığı açısından da stratejik bir yaklaşım olması gerektiğini vurguladı.

KOSAM raporunda Türkiye’nin zengin mutfak kültürü, genç nüfusu ve kooperatif yapısı gibi avantajlarının yanı sıra dışa bağımlılık, iklim değişikliği ve artan gıda güvenliği risklerinin ciddi tehditler oluşturduğu belirtiliyor. Bu doğrultuda raporun önerileri arasında; okul programlarında zorunlu beslenme eğitimi, çocuklara yönelik sağlıksız gıda reklamlarının denetlenmesi, küçük üreticilerin ve kadın çiftçilerin desteklenmesi, kısa tedarik zincirlerinin teşviki, gıda denetimlerinin güçlendirilmesi, israfı önleyici düzenlemeler ile sürdürülebilir tarım ve döngüsel ekonomi uygulamalarının yaygınlaştırılması yer alıyor. Ayrıca, geleneksel yemek tariflerinin dijital ortamda arşivlenmesi ve coğrafi işaretli ürünlerin gastronomi turizmine entegre edilmesi öneriliyor.

Ramazan-ı Şerif ayının bereket ve paylaşım kültürünün günümüzdeki israf odaklı tüketim alışkanlıkları karşısında yeniden hatırlanması gerektiğine dikkati çeken Prof. Dr. Ünüsan, iftar sofralarının sadelik, paylaşım ve helal beslenme üzere şekillenmesinin önemi üzerinde durdu. Bu bağlamda KOSAM’ın hazırladığı rapor, toplumsal beslenme alışkanlıklarının gözden geçirilmesi adına stratejik bir çağrı niteliği taşıyor.

Raporda son olarak, Türkiye’nin gıda güvenliği ve kültürel mirasının korunması için kapsamlı politikalar geliştirilmesi, denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi ve toplumda farkındalık artırılmasının gerekliliği vurgulanmaktadır.

Kaynak: BYZHA