İnternette Altın ve Döviz Fiyatına Bakarken Neye Dikkat Etmeli?
Telefonda “gram altın” diye aratıp çıkan ilk rakamı okumak birkaç saniye sürer. Aynı aramayı iki ayrı sitede yaptığınızda ise çoğu zaman iki ayrı rakam görürsünüz. Bu, sitelerden birinin yanıldığı anlamına gelmez; iki rakam farklı şeyleri anlatıyor olabilir. Biri alış fiyatıdır öbürü satış; biri bir bankaya aittir, öbürü serbest piyasaya.
Ayancık’ta da birikimini altında ya da dövizde tutanlar için ekrandaki rakamı doğru okumak, dört şeye bakmaktan geçer: fiyatın yönü, kaynağı, saati ve birimi.
Gördüğünüz rakam alış mı, satış mı?
Her fiyatın iki yüzü vardır ve ikisi de kurumun gözünden yazılır. Alış, bankanın ya da kuyumcunun o ürünü sizden alırken ödediği fiyattır. Satış ise size satarken istediği fiyat. Altın ya da döviz alacaksanız satış rakamına, elinizdekini bozduracaksanız alış rakamına bakarsınız. İkisinin arasındaki farka makas denir; bu fark kaynağa, ürüne ve günün saatine göre değişir.
Bazı sayfalar tek bir rakam verir. Bu rakam alış da olabilir, satış da, ikisinin ortası da. Hangisi olduğu yazmıyorsa o rakamla hesap yapmayın. Alış ve satışı ayrı sütunlarda gösteren bir tablo, elinize geçecek ya da cebinizden çıkacak tutarı karıştırmanızı önler.
Fiyat hangi kaynağa ait?
“Dolar kuru” ya da “gram altın fiyatı” diye tek bir rakam yoktur. Aynı ürünün fiyatı, baktığınız kaynağa göre değişir. İnternette karşınıza çıkan başlıca üç kaynak şunlardır:
- Serbest piyasa: Tek bir bankanın fiyatı değil, piyasanın genel göstergesi sayılan fiyattır.
- Harem: Harem Altın’ın yayımladığı altın ve döviz fiyatlarıdır.
- Banka: Her bankanın kendi müşterisine uyguladığı alış ve satış fiyatıdır; bankadan bankaya değişir.
Bu yüzden rakamın yanında kaynağının yazıp yazmadığına bakın. Ücretsiz bir fiyat takip sitesi olan HepFinans, aynı ürünün fiyatını serbest piyasa, Harem ve bankalar için ayrı ayrı gösteriyor; hangi rakamın hangi kaynaktan geldiği tabloda yazıyor. Site altın ya da döviz alıp satmıyor, yalnızca fiyat gösteriyor.
İşlemi nerede yapacaksanız o kaynağın satırına bakın. Kuyumcudan çeyrek alacak biriyle bankadaki hesap altınına, yani teslim alınmadan gram olarak hesapta tutulan altına ekleme yapacak biri aynı satırı okumaz. Bankada işlem yapacaksanız birkaç bankanın alış ve satışını yan yana koyup karşılaştırın; HepFinans’ın banka karşılaştırma sayfalarında aradaki makas yüzde olarak da yazıyor.
Fiyat en son ne zaman güncellendi?
Ekrandaki rakam, o an geçerli fiyat olmayabilir. Kaynaklar fiyatlarını farklı sıklıklarla yeniler; biri gün içinde sık sık değişirken bir başkası daha seyrek güncellenebilir. Gece ya da hafta sonu baktığınız bir rakam, son güncellemeden bu yana hiç değişmemiş olabilir.
Fiyat siteleri verinin gecikmeli olabileceğini çoğunlukla sayfanın altındaki notta belirtir; o notu bir kez okumaya değer. Sayfada güncelleme saati yazıyorsa ona bakın, yazmıyorsa rakamı kesin fiyat değil, gösterge sayın. İşlem anındaki fiyatı işlemi yapacağınız kurum belirler. Tutar büyükse bankanın kendi uygulamasından ya da kuyumcunun kendisinden teyit edin.
Birim ne: gram, ons, adet?
Altında sık yapılan bir okuma hatası birimle ilgilidir. Gram altın, bir gram külçe altının Türk lirası fiyatıdır. Ons altın uluslararası piyasanın ölçüsüdür; bir ons otuz gramdan biraz fazladır ve fiyatı dolar olarak yazılır. Çeyrek, yarım, tam ve cumhuriyet altını ise adet olarak fiyatlanır. İçlerindeki altın miktarı ve işçilik payı farklı olduğundan bu fiyatlar gram fiyatını çarparak bulunmaz.
Dövizde bakılacak şey, kurun hangi para birimi cinsinden yazıldığıdır. Dolar ve euro tablolarda lira karşılığıyla durur, ons altın ile ons gümüş ise dolar üzerinden gösterilir. Aynı sayfada alt alta duran iki rakamın biri lira, öbürü dolar olabilir.
Elinizdeki miktarın lira karşılığını görmek istediğinizde kafadan çarpmak yerine bir döviz çevirici kullanmak hata payını azaltır. HepFinans’taki araç serbest piyasa fiyatlarıyla çalışıyor; döviz, altın ve emtia için ayrı bölümleri var, her kalemin alış ve satış fiyatını ayrı sütunlarda gösteriyor. Miktarı yazıp lira karşılığını görebilirsiniz.
Çıkan sonuç serbest piyasaya göre bir hesaptır. Bankada ya da kuyumcuda işlem yapacaksanız aynı hesabı o kurumun alış ya da satış fiyatıyla yeniden yapın. Dört soruyu sırayla sorduğunuzda, yani yön, kaynak, saat ve birim belli olduğunda iki sitede gördüğünüz iki ayrı rakam çelişki olmaktan çıkar.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.