Ergenlikte Aniden Ortaya Çıkan Belirgin Değişikliklere Dikkat Edin

Madde kullanım bozukluğu, genellikle belirgin davranış değişiklikleriyle ortaya çıkan bir ruhsal sağlık sorunudur ve ailelerin bu değişikliklere karşı dikkatli olması gerekmektedir. İstanbul Atlas Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Hülya Ensari, madde ve alkol bağımlılığı ile ilgili önemli bilgiler paylaşarak, erken tanı ve müdahalenin önemini vurgulamıştır.

Madde Kullanım Bozukluğunun Tanımı ve Kriterleri

Prof. Dr. Hülya Ensari, madde kullanım bozukluğunu, kişinin maddeyi kontrol etme yeteneğinin azaldığı ve bilişsel, davranışsal ile fizyolojik belirtilerle seyreden klinik bir bozukluk olarak tanımlamaktadır. DSM-5 tanı kriterleri çerçevesinde, madde kullanım bozukluğunda, maddeye ihtiyaç duyma, bırakma girişimlerinde başarısızlık, madde temini için aşırı vakit harcama, güçlü madde isteği gibi unsurlar kritik rol oynamaktadır. Ayrıca, son bir yıl içinde bu kriterlerden en az iki tanesinin görülmesi bağımlılık tanısını doğrulamaktadır.

Bağımlılığın Nörobiyolojik Boyutu, Madde Grupları ve Tedavi Yaklaşımları

Bağımlılık yalnızca davranışsal değil, aynı zamanda nörobiyolojik değişiklikler içeren bir beyin hastalığıdır. Prof. Dr. Ensari, bağımlılığın özellikle mezolimbik dopamin sistemi üzerinde etkili olduğunu ve kompulsif davranışlara yol açtığını belirtmektedir. Madde kullanım bozuklukları, tütün, alkol, opiyatlar, uyarıcılar, sedatif-hipnotikler, halüsinojenler, uçucu maddeler, kannabis ve diğer maddeler olarak birçok farmakolojik grupta değerlendirilmektedir. Tedavi süreci multidisipliner olup, tıbbi tedavi, psikoterapi, aile terapisi ve sosyal destek unsurlarını içermektedir. Bu süreçte profesyonel destek ve erken müdahale, hastanın sosyal hayata yeniden entegrasyonunu kolaylaştırmaktadır.

Prof. Dr. Ensari ayrıca, ailelere çocuklarında ani davranış değişiklikleri, uyku ve iştah düzensizlikleri, aşırı para harcaması ve içe kapanma gibi belirtiler gözlemlemeleri halinde uzmanlara başvurmalarını önermektedir. Madde bağımlılığının önlenmesinde etkili iletişim, yaşam becerilerinin kazandırılması ve sağlıklı sosyal etkinliklere yönlendirme büyük önem taşımaktadır.

Kaynak: BYZHA