Bilgisayar Oyununun Tek Başına Bağımlılık Yapması Mümkün Müdür?

Trabzon’da 13 yaşındaki Abdulkadir Eymen Bilgin’in evinde yaşamını yitirmesi ve bu durumun dijital oyunların çocuklar üzerindeki etkileri hakkında gündeme getirdiği tartışmalar, konuya ilişkin uzman görüşlerini ön plana çıkarmaktadır. Üsküdar Üniversitesi Kurucu Rektörü ve Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, çocukların dijital oyunlarla olan ilişkisini ve ailelerin bu süreçteki rolünü değerlendirmiştir.

Dijital Oyunların Psikolojik Etkileri ve Kullanım Sınırlamaları

Prof. Dr. Tarhan, çocukların bilgisayar oyunlarına aşırı bağlanmasının duygusal çöküşlere yol açabileceğini ve bu durumun beynin dopamin üretim mekanizmasıyla ilişkili olduğunu açıklamıştır. Oyunların sağladığı haz duygusunun, çocuklarda mutluluk olarak algılanmasının sorun yarattığını belirterek mutluluğun daha kalıcı ve sosyal bağlarla ilişkili olduğunu ifade etmiştir. Ayrıca, çocukların bilgisayar kullanımında ebeveyn rehberliği ve disiplin oluşturulmasının kritik olduğunu vurgulamıştır. Tarhan, dünya genelinde uygulanan yaş sınırlarına değinerek üç yaşına kadar dijital cihaz kullanımının yasaklanmasının önemini ve on yaşına kadar günde bir saatle sınırlandırılması gerektiğini belirtmiştir. Yasal düzenlemelerin ve ailelerin çocukları bilinçlendirme yoluyla sınırlama getirmesinin gerekliliği üzerinde durmuş, on beş yaşına kadar çocukların sosyal medya hesaplarının açılmaması gerektiğine dikkat çekmiştir.

Ebeveyn Denetimi ve Çocuğun Sosyal Bağlanma İhtiyacı

Ebeveyn gözetiminin dijital okuryazarlık gelişimindeki rolünü anlatan Prof. Dr. Tarhan, çocukların korkutucu veya şiddet içeren oyunlar oynasa dahi anne-babaların bu süreçte çocuğa rehberlik yapmasının şart olduğunu belirtmiştir. Çocukların hayal ile gerçeği ayırt edebilmesi için ebeveynlerin bilinçli yaklaşımı ve iletişimi sağlamasının gerekliliğine dikkat çekmiştir. Ev ortamında kaliteli ve nitelikli iletişim bulunmadığında çocukların dijital oyunlar veya telefonlara daha fazla bağlandığını ve bu durumun bağımlılığa zemin hazırladığını söylemiştir. Ayrıca, duygusal ihmal ve travmatik aile ortamlarının çocuklarda dijital bağımlılık riskini artırdığını, güvenli bağlanma duygusu oluşmayan çocukların alternatif nesnelere yöneldiğini açıklamıştır. Çocukların sosyo-duygusal gelişiminde sevginin kaliteli ilgi ile desteklenmesinin önemine vurgu yapmış ve ailelerin çocuklarına ayırdığı zamanın değerini belirtmiştir.

Son olarak Prof. Dr. Tarhan, çocukların hayat başarısının sosyal ve duygusal becerilerle de yakından ilişkili olduğunu, akademik başarının yanı sıra bu alanlarda da destek sağlanması gerektiğini ifade etmiştir. Ailelerin çocuklarına somut ve soyut amaçlar kazandırmalarının önemine değinerek, kaliteli aile ilişkilerinin ve zaman ayırmanın çocuk gelişimindeki kritik rolünü anlatmıştır.

Kaynak: BYZHA