2025 Yılı İstatistikleriyle Çocuk Profili

Türkiye’nin nüfus verilerine göre, 31 Aralık 2025 tarihi itibarıyla toplam nüfus 86 milyon 92 bin 168 kişi olarak kaydedilmiştir ve bu nüfusun 21 milyon 375 bin 930’u çocuklardan oluşmaktadır. Çocuk nüfusun yüzde 51,3’ünü erkek, yüzde 48,7’sini ise kız çocuklar teşkil etmektedir. Birleşmiş Milletler’in tanımlamasına göre 0-17 yaş arasındaki çocuk nüfus oranı, 1970 yılında toplam nüfusun yüzde 48,5’iyken 1990 yılında yüzde 41,8’e gerilemiş ve 2025’te yüzde 24,8 düzeyine inmiştir.

Demografik Projeksiyonlar ve Bölgesel Dağılım

Doğurganlık oranlarındaki değişimler dikkate alınarak hazırlanan ana senaryo projeksiyonlarına göre çocuk nüfus oranının 2030’da yüzde 22,1, 2040’ta yüzde 17,9, 2060’ta yüzde 16,9, 2080’de yüzde 15,2 ve 2100 yılında ise yüzde 14,5 olacağı öngörülmektedir. Alternatif senaryolardan biri olan düşük senaryoda doğurganlıkta hızlı düşüş devam edeceği varsayılırken, çocuk nüfus oranlarının 2030 yılında yüzde 22,0’dan başlayarak 2100’de yüzde 9,9’a kadar gerileyeceği tahmin edilmektedir. Diğer taraftan, yüksek senaryoya göre doğurganlıkta artış sağlanması durumunda çocuk nüfus oranlarının 2030’da yüzde 22,3’ten 2100 yılında yüzde 18,6 seviyesine kadar yükseleceği beklenmektedir.

İller bazında incelendiğinde, 2025 yılında en yüksek çocuk nüfus oranı yüzde 43,3 ile Şanlıurfa’da görülmekte olup, onu yüzde 39,2 ile Şırnak ve yüzde 36,7 ile Mardin takip etmektedir. En düşük oranlar ise yüzde 15,9 ile Tunceli, yüzde 16,9 ile Edirne ve yüzde 17,7 ile Kırklareli illerinde kaydedilmiştir. Hanehalkı düzeyinde ise 2025 yılında toplam 26 milyon 977 bin 795 hane mevcut olup, bunların yüzde 41,9’unda 0-17 yaş grubunda en az bir çocuk bulunmaktadır. Bu oran en yüksek yüzde 68,2 ile Şanlıurfa’da ve en düşük yüzde 27,3 ile Tunceli’de kaydedilmiştir.

Yaşam Süresi, Eğitim ve Sosyal Göstergeler

Türkiye’de 2024 yılında canlı doğan bebek sayısı 937 bin 559 olarak bildirilmiş, bunların 481 bin 825’i erkek ve 455 bin 734’ü kız bebeklerden oluşmuştur. Çoklu doğum oranları arasında tekil doğumlar yüzde 96,7, ikiz doğumlar yüzde 3,2 ve üçüz veya daha fazla çoğul doğumlar yüzde 0,1 olarak rapor edilmiştir. Doğuşta beklenen yaşam süresi 2022-2024 verilerine göre toplamda 78,1 yıl olup, erkeklerde 75,5 yıl, kadınlarda ise 80,7 yıl olarak hesaplanmıştır. 15 yaşındaki çocuklar için ortalama kalan yaşam süresi 64,3 yıl düzeyindedir.

Eğitim alanında, 2024/’25 öğretim yılında 5 yaş net okullaşma oranı yüzde 82,5 olarak belirlenmiş ve bunun küçük bir farkla erkek çocukların yüzde 82,8’i, kız çocukların ise yüzde 82,3’ü olduğu görülmüştür. İlkokuldan ortaöğretime kadar olan net okullaşma oranları sırasıyla yüzde 95,4, yüzde 89,1 ve yüzde 82,9’dur. Okul tamamlama oranlarında ise ilkokul için yüzde 98,6, ortaokul için yüzde 96,6, ortaöğretim içinse yüzde 81,3 olarak tespit edilmiştir. Bu oranlar arasında cinsiyete göre farklılıklar bulunmakta; örneğin, ortaöğretim tamamlama oranı erkek çocuklar için yüzde 79,2, kız çocuklar için yüzde 83,5 olarak kaydedilmiştir.

Yoksulluk ve sosyal dışlanma riski altında bulunan çocukların oranı 2025 yılında yüzde 36,8 olmuştur. Çocuklar arasında bu oran erkeklerde yüzde 36,0, kızlarda ise yüzde 37,8 düzeyindedir. Resmi evlilik kayıtları incelendiğinde, 16-17 yaş grubundaki kız çocuklarının oranı 2002’de yüzde 7,3 iken 2025’te yüzde 1,5’e gerilemiştir. Aynı yaş grubundaki erkek çocukların evlenme oranı ise 0,5’ten 0,1’e inmiştir.

Çocuk koruma hizmetleri kapsamında, 2025 yılında kuruluş bakımı altındaki çocuk sayısı 15 bin 508, koruyucu aile yanında bakılan çocuk sayısı 10 bin 841 olarak rapor edilmiştir. Bu dönemde evlat edindirilen çocuk sayısı 681 olarak kayda geçmiştir. Boşanma davalarında ise 191 bin 371 çocuğun velayeti sonuçlandırılmış, bunların yüzde 74,6’sının annelere, yüzde 25,4’ünün ise babalara verildiği tespit edilmiştir.

Ölüm istatistiklerine göre, 2024 yılında 1-17 yaş aralığında çocuk ölümleri en çok dışsal yaralanma ve zehirlenmeler nedeniyle gerçekleşmiştir. Bu sebeple ölen çocuk sayısı bin 538 olarak bildirilmiştir. Bebek ölüm hızı ise 2009 yılında binde 13,9 iken, 2024 yılında binde 9,0’a gerilemiştir. Beş yaş altı ölüm hızı da 2009’da binde 17,7 iken 2024 yılı verilerinde binde 11,1 seviyesine düşmüştür.

Kaynak: BYZHA