Menenjitte En Yüksek Risk Taşıyan Grup: Bebekler ve Genç Erişkinler

Meningokok hastalığı, halk arasında menenjit olarak bilinen, nadiren görülen ancak hızla ilerleyerek ciddi sonuçlara yol açabilen bakteriyel bir enfeksiyondur. İstanbul Atlas Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı öğretim üyesi Prof. Dr. Fatma Bozkurt, İngiltere’de son dönemlerde ortaya çıkan meningokok vakalarını sınırlı bir küme olarak değerlendirmiştir.

Meningokok Hastalığının Özellikleri ve Risk Grupları

Neisseria meningitidis bakterisinin neden olduğu bu enfeksiyon, çoğunlukla boğazın arka kısmında bulunan nazofarenkste yer almakta olup, taşıyıcı bireylerde belirti vermeyebilir. Toplumda taşıyıcılık oranı yüzde 5 ile 10 arasında değişirken, özellikle ergenlik ve genç erişkinlik dönemlerinde bu oran yüzde 20 ila 30’a yükselmektedir. Yalnızca bir kısmında invaziv hastalık gelişir. Bakteri, damlacık yolu ile bulaşmakta ancak bulaş için uzun süreli ve yakın temas gerekmektedir. Bu nedenle enfeksiyon genellikle aynı ev halkı, yurt veya kalabalık kapalı ortamlarda daha sık izlenmektedir.

Hastalığın risk grupları arasında bebekler ve 15-25 yaş arası genç erişkinler ön plana çıkmaktadır. Bağışıklığı zayıf olan bireylerde ise hastalık gelişme ihtimali artmaktadır. Klinik açıdan meningokok, menenjit ve meningokoksemi olmak üzere iki biçimde kendini gösterir. Menenjit vakalarında ateş, baş ağrısı, ense sertliği ve ışığa duyarlılık görülürken, meningokoksemi durumunda ise ateş, halsizlik, düşük tansiyon ve özellikle basınca dayanmayan mor döküntüler dikkat çeker.

Salgın Değerlendirmesi ve Korunma Yöntemleri

Meningokok bakterisi kapsül yapısına göre çeşitli serogruplara ayrılmış olup, A, B, C, W ve Y en sık hastalığa yol açan serogruplar arasında yer almaktadır. Coğrafi bölgelere göre serogrup dağılımı farklılık göstermekte, Türkiye’de özellikle serogrup W daha yaygındır. İngiltere’deki vakalar ise sınırlı bir kümelenme şeklinde olup çoğunlukla serogrup B temelinde gerçekleşmiştir. Bu tür yerel kümelenmeler, geniş çaplı salgınlardan ziyade belirli sosyal çevrelerde yayıldığına işaret etmektedir.

Uluslararası seyahatler yoluyla bakterinin taşınması teorik olarak mümkün olmakla birlikte, bulaşmanın yakın temas gerektirmesi nedeniyle yayılım genellikle sınırlı kalmaktadır. Türkiye’de şu anda İngiltere’deki vakalara bağlı geniş bir vaka artışı söz konusu değildir. Korunmada en etkili yöntem ise aşılama olarak belirtilmektedir. MenACWY aşısı A, C, W ve Y serogruplarına karşı koruma sağlamakta; hem bireysel hem de toplum bağışıklığı oluşturabilmektedir. Bunun yanında MenB aşısı, kapsül yapısı nedeniyle protein bazlı olarak geliştirilmiş ve daha çok bireysel koruma sunmaktadır.

Aşı uygulamaları ülkeler arasında farklılık gösterirken, örneğin İngiltere’de MenB bebeklerde rutin olarak uygulanmakta, MenACWY ise ergenlik döneminde yapılmaktadır. Türkiye’de ise menenjit aşıları rutin programda yer almamakta, riskli bireyler için önerilmektedir. Mevcut epidemiyolojik verilere göre, genç erişkinler ve risk gruplarında aşılamanın öneminin artması gerekmektedir. Enfeksiyonun kontrolü için klinik vaka tedavisinin yanında taşıyıcılık ve bulaş dinamiklerinin iyi anlaşılması gerekir. Küresel hareketliliğin artması sebebiyle yerel kümelenmelerin izlenmesi ve uygun aşılama stratejilerinin uygulanması hastalık kontrolünde kritik öneme sahiptir.

Kaynak: BYZHA