Kolon Kanserini Tetikleyen 7 Önemli Risk Faktörü

Kolorektal kanserler, dünya genelinde ve Türkiye’de en sık rastlanan kanser türleri arasında üçüncü sırada yer almaktadır. Bu kanser türünün gelişiminde genetik faktörler, obezite, düzensiz beslenme, sigara kullanımı gibi çeşitli etkenler rol oynamaktadır. 45 yaş ve üzerindeki bireylerde daha yaygın görülen kolorektal kanser, kalın bağırsağın iç yüzeyinde oluşan poliplerin malign dönüşümü sonucunda ortaya çıkmaktadır. Kolonoskopi yöntemi ile erken teşhis imkanı bulunan bu hastalıkta erken tanı sağ kalımı önemli ölçüde artırmaktadır.

Kolorektal Kanserin Görülme Sıklığı ve Risk Faktörleri

Kolorektal kanser, hem erkeklerde hem de kadınlarda en yaygın üçüncü kanser türü olarak sıralanmaktadır ve kansere bağlı ölümler arasında ikinci sırada yer almaktadır. Dünya genelinde hastalığın sıklığında artış gözlenmesine rağmen, erken tanı ve yaygın tarama programları tedavi başarısını yükseltmektedir. Kolorektal kanserlerin büyük kısmı adenomatöz poliplerin zaman içinde kansere dönüşmesiyle oluşur; bu süreç 5-10 yıl arasında bir süreye yayılır. Böylece, taramalar sayesinde hastalık erken evrede saptanabilir ve hatta premalign lezyonlar tedbir alınarak önlenebilir.

Genetik ve çevresel faktörlerin birlikte etkisiyle gelişen kalın bağırsak kanserinde, kromozom anomalileri ve genetik değişiklikler önemli rol oynamaktadır. Son dönemde yapılan araştırmalar, hastalığın daha genç yaşlara kaydığını göstermiştir. Bu gelişme üzerine uluslararası kılavuzlar, ortalama risk taşıyan bireyler için tarama başlangıcını 45 yaşına çekmiştir. Böylece, erken başlangıçlı kolorektal kanserlerin artışına karşı önleyici tedbirler alınabilmektedir.

Tarama ve Erken Teşi̇ḣṡi̇n Hayati̇ Önemi̇

Ailesinde kalın bağırsak kanseri öyküsü bulunan kişilerde risk önemli ölçüde artmaktadır. 1 cm’den büyük veya yüksek derecede displazi gösteren poliplerin varlığı, kanser gelişme olasılığını yükselten faktörler arasında gösterilmektedir. Bu nedenle, 45 yaş üstü bireylerin ve genetik yatkınlığı bulunanların düzenli kolonoskopi taramalarını yaptırmaları hayat kurtarıcıdır.

Kolorektal kanser genellikle erken evrede belirti vermez; semptomlar ancak hastalık ilerlediğinde ortaya çıkar. İleri evre belirtileri arasında dışkılama alışkanlığında değişiklik, rektal kanama, demir eksikliği anemisi, karın ağrısı ve açıklanamayan kilo kaybı bulunmaktadır. Bu sebeple, semptomlar ortaya çıkmadan önce düzenli tarama yapılması büyük önem taşır.

Kolonoskopi, hem tanı hem de tedavi amacıyla kullanılan altın standart yöntemdir. Bu işlem sırasında poliplerin çıkarılması kolon kanserinin gelişimini engellemede kritik bir rol oynar. Ortalama riskli bireylerde kolonoskopi tekrarı genellikle 10 yılda bir önerilmektedir ancak bu süre bireysel risk faktörlerine göre değişkenlik gösterebilir.

Erken evrede teşhis edilen kolorektal kanser vakalarında beş yıllık sağkalım oranları %90’ın üzerindedir. Buna karşılık, ileri evreye ulaşmış vakalarda bu oran %15 civarına düşmektedir. Bu nedenle toplumda tarama bilincinin artırılması ve düzenli kontrollerin yapılması hayati önem taşımaktadır. Ailesinde kanser öyküsü bulunan bireylerin belirtileri beklemeden uzman kontrolüne başvurması ve 45 yaşını geçen herkesin tarama programına katılması önerilmektedir.

Kaynak: BYZHA