Programlanmış Hücre Ölümünün Engellenmesi: Sağlığımıza Etkileri Nelerdir?

Son dönemde yaşlanma üzerine yapılan bilimsel çalışmaların odak noktalarından biri de, halk arasında “zombi hücreler” olarak bilinen senesans hücreleriyle ilgili gelişmelerdir. Bu hücreler, bölünme yeteneklerini kaybetmelerine rağmen vücutta kalarak dokularda birikmekte ve yaşlanma sürecinin temel araştırma başlıklarından birini oluşturmaktadır.

Senesans Hücrelerinin Mekanizması ve Sağlık Üzerindeki Etkileri

İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Erkan Sarıyıldız, her gün vücudumuzda milyonlarca hücrenin DNA hasarı, çevresel etkenler, toksinler ve yaşlanmaya bağlı olarak işlevini kaybettiğini belirtmektedir. Normal koşullarda bu hücrelerin ya tamir edildiğini ya da kontrollü bir şekilde ortadan kaldırıldığını aktaran Dr. Sarıyıldız, senesans hücrelerinin ise bu sürecin dışında kaldığını vurgulamaktadır. Çoğalma yeteneklerinden mahrum kalan bu hücrelerin, dokuda yaşamlarını sürdürmeye devam ettiğine işaret edilmektedir. Başlangıçta, bu hücrelerin varlığının tümör gelişimini engelleme ve doku bütünlüğünü koruma amaçlı bir savunma işlevi üstlendiği düşünülmektedir. Ancak bu hücreler dokularda çoğaldıkça yaşlanma sürecine hız kazandırdıkları ve sağlık üzerinde olumsuz etkilere yol açabildikleri belirlenmiştir.

Senesans Hücrelerin Yönetimi ve Güncel Bilimsel Yönelimler

Dr. Erkan Sarıyıldız, bu hücrelerin vücutta uzun süre kalmasının kalıcı inflamasyon, doku yenilenmesinde zayıflama, bağışıklık sisteminin etkinliğinde azalma ve yaşla ilişkili hastalık risklerinde artış gibi durumlara sebep olabildiğini açıklamaktadır. Bu süreçte, SASP (Senescence-Associated Secretory Phenotype) adı verilen bir mekanizmanın devreye girerek, dokuda iltihaplanmayı artıran maddeler ve biyolojik sinyallerin salgılandığı ifade edilmektedir. Tüm olumsuz etkilerine rağmen, senesans hücrelerinin doku bütünlüğünü koruma, hasarı sınırlama ve yara iyileşmesine katkı sağlayabilme gibi olumlu yönleri de olduğu araştırmalarca ortaya konmuştur.

Uzmanlar, bu hücrelerin tamamen ortadan kaldırılmasının günümüzde bilimsel veriler ışığında tartışmalı olduğunu, hedefli ve kontrollü yaklaşımların daha uygun bulunduğunu belirtmektedir. Klinik uygulamalarda henüz bir tedavi kılavuzu geliştirilmemiş olmakla birlikte, sağlıklı yaşam tarzı, düzenli egzersiz, kaliteli uyku ve iltihap önleyici beslenme modellerinin senesans hücreleri üzerinde dolaylı etkiler oluşturabileceği değerlendirilmiştir. Dr. Sarıyıldız, yaşlanmanın daha kontrollü ve sağlıklı şekilde yönetilmesinin, günümüzde en uygulanabilir strateji olduğunu vurgulamaktadır.

Kaynak: BYZHA