İran’da Reformun Gücü: Sertlik Yerine Yenilikçi Çözümler

İran’da son dönemde artan ekonomik zorluklar ve hayat pahalılığına karşı başlayan protestolar, ülke genelinde önemli toplumsal değişim sinyalleri vermektedir. Üsküdar Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi’nden Prof. Dr. Ozan Örmeci, ülkedeki son olayları değerlendirerek mevcut durumun nedenlerine ve muhtemel sonuçlarına ışık tuttu.

Ekonomik Krizden Siyasi Protestolara

Prof. Dr. Örmeci, İran’da kısa sürede etkisini hissettiren ekonomik sıkıntıların, masyarakatın alım gücünü belirgin şekilde azalttığını belirtti. Riyal’in ciddi ölçüde değer kaybetmesiyle birlikte vatandaşlar, ilk etapta ekonomik taleplerle tepkilerini dile getirmeye başladı. Bununla birlikte, internet erişimine getirilen ciddi kısıtlamalar ve sahadan sağlıklı bilgi almanın zorlaşması, olayların kapsamı hakkında kesin bir tablo çizilmesini güçleştirmektedir.

Zaman içinde ekonomik nedenlerle başlayan bu protestolar, siyasal bir boyut kazanarak toplumdaki kadın hakları, etnik ve dini gruplarla ilişkiler ve gençlerin yaşam koşullarına yönelik daha kapsamlı bir sistem eleştirisine dönüştü. Gösterilerde gençler ve kadınlar her zaman olduğu gibi öne çıkarken, ekonomik sıkıntılardan etkilenen esnafların da hareketlere katılması ile katılım oranı hızla arttı. Rejimin başta göstericilere karşı muhalif tutumunu yumuşatsa da, ilerleyen süreçte güvenlik güçlerinin şiddet kullanması ve can kayıplarının artması dikkat çekti.

Rejim, Meşruiyet ve Uluslararası Etkiler

Profesör Örmeci, İran’ın köklü devlet yapısına vurgu yaparak, mevcut rejimin kendiliğinden devrilmesinin kolay olmadığını, ancak dış müdahaleler ve uluslararası baskıların süreci etkileyebileceğini ifade etti. ABD ve İsrail gibi ülkelerin olası müdahalelerine de değinen Örmeci, protestoların toplumun çeşitli kesimlerinde rejimin meşruiyetini zedelediğini, ancak bunun tamamen kaybolduğuna dair kanıt bulunmadığını belirtti. Ayrıca, İran’daki genç nüfusta ABD’ye yönelik algının son yıllarda değişmeye başladığı ve Batı’ya karşı daha olumlu bir bakış açısının geliştiği gözlemlendi.

Örmeci, mevcut protesto dalgasının kısa vadede rejim değişikliğine yol açmasının beklenmediğini, ancak istikrarsızlığın devam edebileceğini ve İran’ın sorunlarını çözmesi için öncelikle dış yaptırımların hafifletilmesine ve ekonomik kalkınmaya odaklanması gerektiğini vurguladı. Rejimin, toplumla daha iyi iletişim kurabilmesi için reform süreçlerinin ve sivil toplum kuruluşlarının geliştirilmesinin önemine dikkat çekti. Türkiye açısından da İran’daki reform temelli dönüşümün daha olumlu sonuçlar doğuracağı değerlendirmesi yapıldı.

Kaynak: BYZHA