İzmir Göbekotu Bilim Dünyasına Tanıtıldı: Türkiye’nin İlk Endemik Göbekotu Türü Keşfedildi

Bilim insanları, İzmir’in Ödemiş ilçesinde ortaya çıkan yeni bir bitki türünün bilim dünyasına kazandırıldığını açıkladı. Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi ve Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım’ın da aralarında bulunduğu araştırma ekibi sayesinde, ‘Umbilicus choripetalus’ bilinen adıyla ‘İzmir Göbekotu’, uluslararası botanik literatürüne girdi.

Yeni Türün Özellikleri ve Bilimsel Önemi

Tanımlanan yeni tür, göbekotu (Umbilicus) cinsi içerisinde bugüne kadar gözlemlenen diğer türlerden morfolojik olarak belirgin şekilde ayrışmaktadır. Prof. Dr. Hasan Yıldırım, bitkinin özellikle çiçek yapısındaki farklılığa dikkat çekerek, taç yapraklarının tamamen ayrık ve yıldız şekilli olduğunu, bu özelliğin göbekotu cinsinde ilk kez karşılaşıldığını belirtti. ‘İzmir Göbekotu’, sadece Ödemiş Ovacık Platosu’ndaki volkanik kaya çatlaklarında, 1300–1400 metre rakımda doğal olarak yetişiyor. Türün genetik analizleri sonucunda ise, yakın akrabalarından genetik olarak izole ayrı bir soya ait olduğu ortaya kondu.

Ekolojik ve Koruma Durumu

Bilimsel çalışmalar, ‘İzmir Göbekotu’nun yaklaşık 550 bireylik sınırlı bir popülasyona sahip olduğunu göstermektedir. Uluslararası Doğayı Koruma Birliği (IUCN) kriterlerine göre tür, ‘Hassas’ (Vulnerable) kategorisinde değerlendirilmiştir. Göbekotu cinsine ait küresel ölçekte 16 tür bulunmakta ve bunlar Avrupa, Akdeniz Havzası, Yakın Doğu Asya, Afrika ve Hindistan’a kadar yayılsa da, bu yeni tür sadece Türkiye’ye özgüdür ve ülkede göbekotu içinde tanımlanan ilk endemik türdür. Çalışma, Ege Üniversitesi ve Hacettepe Üniversitesi’nden bilim insanlarının iş birliğinde, arazi incelemeleri, morfolojik ve genetik analizler ile tamamlanmıştır. Araştırmada çok sayıda bilim insanı ve alanında uzman katkı sunmuştur. Yeni türün bilimsel çizimleri ise Balıkesir Üniversitesi’nden Hazelnas Varol tarafından hazırlanmıştır.

Kaynak: BYZHA