Adana’daki Akyatan Lagünü: Binlerce Kuşun ve Deniz Kaplumbağalarının Yaşam Alanı

Adana’daki Akyatan Lagünü: Binlerce Kuşun ve Deniz Kaplumbağalarının Yaşam Alanı
22 Kasım 2026 10:08

ADANA – BHA

Adana’nın Karataş ilçesindeki Akyatan Lagünü, zengin sulak alanları ve biyolojik çeşitliliğiyle Türkiye’nin öne çıkan doğal yaşam alanları arasında yer alıyor. Seyhan ve Ceyhan nehirlerinin oluşturduğu Çukurova Deltası’nda bulunan lagün; sazlıkları, bataklıkları, tatlı su birikintileri, kumulları ve geniş sulak alanlarıyla çok sayıda canlı türüne ev sahipliği yapıyor.

Yaklaşık 10 bin yıllık oluşum süreci

Türkiye’nin en büyük lagün gölü olarak bilinen Akyatan’ın oluşumu, yaklaşık 10 bin yıl önce Akdeniz’deki su seviyesi değişimleriyle başladı. Seyhan ve Ceyhan nehirlerinin taşkınları bölgede geniş bataklık alanlar oluşturdu. Deniz dalgalarının kıyıya taşıdığı kum ve diğer malzemeler zaman içinde doğal bir set meydana getirdi. Bu set, bataklıkları denizden ayırarak lagünün bugünkü yapısını oluşturdu.

Göl ile Akdeniz arasında uzanan kumul şeridindeki tepeler yer yer 20 metre yüksekliğe ulaşıyor. Lagün, güneydoğu bölümündeki yaklaşık 2 kilometre uzunluğundaki dar bir kanalla denize bağlanıyor. Denizle göl arasındaki su alışverişi, mevsimlere ve su seviyesine göre değişiyor. Bu hareketlilik lagünün tuzluluk oranını da etkiliyor.

Göçmen kuşlar için önemli bir durak

Yaklaşık 14 bin 700 hektarlık Ramsar alanı olarak kayıtlı Akyatan, Avrupa, Asya ve Afrika arasındaki kuş göç güzergâhlarının kesiştiği Çukurova Deltası’nda bulunuyor. Lagün, yıl boyunca kuşlara beslenme, barınma ve üreme alanı sağlıyor. Kış aylarında iç kesimlerdeki göllerin donmasıyla daha ılıman bölgelere yönelen su kuşları için de önemli bir yaşam alanı niteliği taşıyor.

Bölgede flamingo, suna, fiyu, elmabaş patka, dikkuyruk ve sakarmeke gibi su kuşları görülüyor. Yaz ördeği, turaç, saz horozu, kocagöz, akça cılıbıt, mahmuzlu kız kuşu ve küçük sumru da lagünde yaşayan ya da göç dönemlerinde burada konaklayan türler arasında yer alıyor. Ramsar alanı kayıtlarında, 1990’da yapılan araştırmada bölgede 250 kuş türünün tespit edildiği belirtiliyor.

Sazlıklar, çamur düzlükleri ve kumul bitki örtüsü, farklı kuş türlerinin beslenme ve barınma ihtiyaçlarını karşılayan çeşitli habitatlar oluşturuyor.

Deniz kaplumbağaları için yuvalama sahası

Akyatan Lagünü’nü Akdeniz’den ayıran kumluk kıyı şeridi, yeşil deniz kaplumbağası (Chelonia mydas) ile caretta caretta (Caretta caretta) türlerinin yumurtlama ve yuvalama alanları arasında bulunuyor. Bölge, özellikle yeşil deniz kaplumbağasının Akdeniz’deki varlığını sürdürmesi açısından önemli üreme sahalarından biri olarak değerlendiriliyor.

Üreme dönemlerinde kumsalların korunması, yuvaların zarar görmesinin önlenmesi ve insan kaynaklı rahatsızlıkların azaltılması, kaplumbağaların yaşam döngüsünün devamlılığı bakımından önem taşıyor.

Kumul bitkileri ve doğal nergisler

Lagün çevresinde kumul, tuzcul ve sulak alan bitkilerinden oluşan çeşitli bir bitki örtüsü bulunuyor. Deniz ile göl arasındaki kumullarda zakkum ve farklı çalı türleri yetişiyor. İç kesimlerde mersin ve böğürtlen görülüyor. Tatlı su etkisindeki alanlarda kamış, saz, nilüfer ve sarı süsen yetişiyor. Kum zambağı da bölgenin doğal bitki çeşitliliğinin parçaları arasında yer alıyor.

Kapıköyü çevresindeki adacıklarda doğal olarak yetişen nergisler, lagünün dikkat çeken bitki varlıkları arasında bulunuyor. Çiçeklenme döneminde bu adacıklarda nergisler görülebiliyor.

Çok sayıda memeli ve sucul türe ev sahipliği yapıyor

Lagünün sazlıkları, çalılıkları ve ormanlık alanları; saz kedisi, çakal, tilki, yaban domuzu, oklu kirpi, kirpi, yaban tavşanı, porsuk ve kuyruksüren gibi memeli türlerine yaşam alanı sağlıyor.

Lagünde kefal, levrek, çipura ve yılanbalığı gibi balık türleri bulunuyor. Mavi yengeç de bölgenin sucul yaşam çeşitliliği içinde yer alıyor. Geleneksel dalyan balıkçılığı açısından önem taşıyan Akyatan, doğal yaşamla ekonomik faaliyetlerin bir arada bulunduğu alanlardan biri olarak öne çıkıyor.

Farklı koruma statüleriyle güvence altında

Akyatan Lagünü, uluslararası ve ulusal koruma statülerine sahip. Alan, 15 Nisan 1998’de Ramsar Sözleşmesi kapsamında koruma altına alındı. 2005 yılında Yaban Hayatı Geliştirme Sahası olarak tescil edildi. 2020’de ise doğal sit alanı kapsamında “Nitelikli Doğal Koruma Alanı” ve “Sürdürülebilir Koruma ve Kontrollü Kullanım Alanı” statülerinde tescillendi.

Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen çalışmalar kapsamında bölgede kuş gözlem noktaları, iki kuş gözlem kulesi ve yürüyüş alanları bulunuyor. Kuş gözlemciliği, yaban hayatı gözlemi, doğa yürüyüşleri ve bilimsel araştırmalar alanda gerçekleştirilebilen faaliyetler arasında yer alıyor.

Çukurova Deltası’nda bulunan Akyatan Lagünü, binlerce yılda oluşan ekosistemi, göçmen kuşlara sağladığı yaşam alanı ve deniz kaplumbağalarının yuvalama sahalarıyla korunması gereken doğal miras alanları arasında bulunuyor.

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.